12. Yusuf

قَالُوا۟They saidسَنُرَٰوِدُWe will try to get permissionعَنْهُfor himأَبَاهُ(from) his fatherوَإِنَّاand indeed weلَفَٰعِلُونَsurely will do﴿٦١﴾

Kardeşleri: "Babasını ikna etmeye çalışacağız ve her halde bunu yaparız" dediler

وَقَالَAnd he saidلِفِتْيَٰنِهِto his servantsٱجْعَلُوا۟Putبِضَٰعَتَهُمْtheir merchandiseفِىinرِحَالِهِمْtheir saddlebagsلَعَلَّهُمْso that theyيَعْرِفُونَهَآmay recognize itإِذَاwhenٱنقَلَبُوٓا۟they go backإِلَىٰٓtoأَهْلِهِمْtheir peopleلَعَلَّهُمْso that they mayيَرْجِعُونَreturn﴿٦٢﴾

Yusuf adamlarına: "Karşılık olarak getirdiklerini de yüklerine koyun. Belki ailelerine varınca, onu anlarlar da bir daha dönerler" dedi

فَلَمَّاSo whenرَجَعُوٓا۟they returnedإِلَىٰٓtoأَبِيهِمْtheir fatherقَالُوا۟they saidيَٰٓأَبَانَاO our fatherمُنِعَHas been deniedمِنَّاto usٱلْكَيْلُthe measureفَأَرْسِلْso sendمَعَنَآwith usأَخَانَاour brotherنَكْتَلْ(that) we will get measureوَإِنَّاAnd indeed, weلَهُۥfor himلَحَٰفِظُونَ(will) surely (be) guardians﴿٦٣﴾

Babalarına döndüklerinde, "Ey babamız! Bize yiyecek yasak edildi, kardeşimizi bizimle beraber gönder de yiyecek alalım. Onu elbette koruruz" dediler

قَالَHe saidهَلْShouldءَامَنُكُمْI entrust youعَلَيْهِwith himإِلَّاexceptكَمَآasأَمِنتُكُمْI entrusted youعَلَىٰٓwithأَخِيهِhis brotherمِنbeforeقَبْلُbeforeفَٱللَّهُBut Allahخَيْرٌ(is) the bestحَٰفِظًاGuardianوَهُوَand Heأَرْحَمُ(is the) Most Mercifulٱلرَّٰحِمِينَ(of) the merciful﴿٦٤﴾

Daha önce kardeşini size emanet ettiğim gibi, şimdi onu emanet eder miyim? Ama Allah en iyi koruyandır, O merhametlilerin merhametlisidir" dedi

وَلَمَّاAnd whenفَتَحُوا۟they openedمَتَٰعَهُمْtheir baggageوَجَدُوا۟they foundبِضَٰعَتَهُمْtheir merchandiseرُدَّتْreturnedإِلَيْهِمْto themقَالُوا۟They saidيَٰٓأَبَانَاO our fatherمَاWhatنَبْغِى(could) we desireهَٰذِهِۦThisبِضَٰعَتُنَا(is) our merchandiseرُدَّتْreturnedإِلَيْنَاto usوَنَمِيرُAnd we will get provisionأَهْلَنَا(for) our familyوَنَحْفَظُand we will protectأَخَانَاour brotherوَنَزْدَادُand get an increaseكَيْلَmeasureبَعِيرٍ(of) a camel's (load)ذَٰلِكَThatكَيْلٌ(is) a measurementيَسِيرٌeasy﴿٦٥﴾

Yüklerini açınca karşılık olarak götürdükleri mallarının kendilerine iade edilmiş olduğunu gördüler. "Ey babamız! Daha ne isteriz; işte mallarımız da bize iade edilmiş; ailemize onunla yine yiyecek getirir, kardeşimizi de korur ve bir deve yükü de artırmış oluruz; esasen bu az bir şeydir" dediler

قَالَHe saidلَنْNeverأُرْسِلَهُۥwill I send himمَعَكُمْwith youحَتَّىٰuntilتُؤْتُونِyou give to meمَوْثِقًاa promiseمِّنَbyٱللَّهِAllahلَتَأْتُنَّنِىthat surely you will bring him to meبِهِۦٓthat surely you will bring him to meإِلَّآunlessأَنthatيُحَاطَyou are surroundedبِكُمْyou are surroundedفَلَمَّآAnd whenءَاتَوْهُthey had given himمَوْثِقَهُمْtheir promiseقَالَhe saidٱللَّهُAllahعَلَىٰoverمَاwhatنَقُولُwe sayوَكِيلٌ(is) a Guardian﴿٦٦﴾

Babaları: "Hepiniz helak olmadıkça onu bana geri getireceğinize dair Allah'a karşı sağlam bir söz vermezseniz, sizinle göndermeyeceğim" dedi. Söz verdiklerinde: "Sözümüze Allah vekildir" dedi

وَقَالَAnd he saidيَٰبَنِىَّO my sonsلَا(Do) notتَدْخُلُوا۟enterمِنۢfromبَابٍone gateوَٰحِدٍone gateوَٱدْخُلُوا۟but enterمِنْfromأَبْوَٰبٍgatesمُّتَفَرِّقَةٍdifferentوَمَآAnd notأُغْنِىI can availعَنكُمyouمِّنَagainstٱللَّهِAllahمِنanyشَىْءٍthingإِنِNotٱلْحُكْمُ(is) the decisionإِلَّاexceptلِلَّهِwith Allahعَلَيْهِupon HimتَوَكَّلْتُI put my trustوَعَلَيْهِand upon Himفَلْيَتَوَكَّلِlet put (their) trustٱلْمُتَوَكِّلُونَthe ones who put trust﴿٦٧﴾

Babaları: "Oğullarım! Tek bir kapıdan değil, ayrı ayrı kapılardan girin. Ama Allah katında size bir faydam olmaz, hüküm ancak Allah'ındır, O'na güvendim, güvenenler de O'na güvensinler" dedi

وَلَمَّاAnd whenدَخَلُوا۟they enteredمِنْfromحَيْثُwhereأَمَرَهُمْordered themأَبُوهُمtheir fatherمَّاnotكَانَitيُغْنِىavail(ed)عَنْهُمthemمِّنَagainstٱللَّهِAllahمِنanyشَىْءٍthingإِلَّاbutحَاجَةً(it was) a needفِىofنَفْسِYaqub's soulيَعْقُوبَYaqub's soulقَضَىٰهَاwhich he carried outوَإِنَّهُۥAnd indeed, heلَذُو(was) a possessorعِلْمٍ(of) knowledgeلِّمَاbecauseعَلَّمْنَٰهُWe had taught himوَلَٰكِنَّbutأَكْثَرَmostٱلنَّاسِ(of) the peopleلَا(do) notيَعْلَمُونَknow﴿٦٨﴾

Babalarının emrettiği gibi girdiler. Esasen bu, Allah katında onlara bir fayda sağlamazdı, ancak Yakub içindeki arzuyu ortaya koymuş oldu. O, şüphesiz kendisine öğrettiğimizi bilir fakat insanların çoğu bilmezler

وَلَمَّاAnd whenدَخَلُوا۟they enteredعَلَىٰuponيُوسُفَYusufءَاوَىٰٓhe tookإِلَيْهِto himselfأَخَاهُhis brotherقَالَHe saidإِنِّىٓIndeed, Iأَنَا۠[I] amأَخُوكَyour brotherفَلَاso (do) notتَبْتَئِسْgrieveبِمَاfor whatكَانُوا۟they used (to)يَعْمَلُونَdo﴿٦٩﴾

Yusuf'un yanına girdiklerinde, kardeşini bağrına bastı ve: "Ben senin kardeşinim, onların yaptıklarına artık üzülme" dedi

فَلَمَّاSo whenجَهَّزَهُمhe had furnished themبِجَهَازِهِمْwith their suppliesجَعَلَhe putٱلسِّقَايَةَthe drinking cupفِىinرَحْلِthe bagأَخِيهِ(of) his brotherثُمَّThenأَذَّنَcalled outمُؤَذِّنٌan announcerأَيَّتُهَاO youٱلْعِيرُ(in) the caravanإِنَّكُمْIndeed, youلَسَٰرِقُونَsurely (are) thieves﴿٧٠﴾

Yusuf onların yüklerini yükletirken, bir su kabını kardeşinin yüküne koydurdu. Sonra bir münadi şöyle bağırdı: "Ey kervancılar, siz hırsızsınız

قَالُوا۟They saidوَأَقْبَلُوا۟turning towardsعَلَيْهِمthemمَّاذَاWhat (is it)تَفْقِدُونَyou miss﴿٧١﴾

Geri dönerek, "Ne kaybettiniz?" dediler

قَالُوا۟They saidنَفْقِدُWe are missingصُوَاعَ(the) cupٱلْمَلِكِ(of) the kingوَلِمَنAnd for (one) whoجَآءَbringsبِهِۦitحِمْلُ(is) a loadبَعِيرٍ(of) a camelوَأَنَا۠and Iبِهِۦfor itزَعِيمٌ(is) responsible﴿٧٢﴾

Hükümdarın su kabını kaybettik, onu getirene bir deve yükü mükafat verilecek, buna ben kefil oluyorum" dediler

قَالُوا۟They saidتَٱللَّهِBy Allahلَقَدْcertainlyعَلِمْتُمyou knowمَّاnotجِئْنَاwe cameلِنُفْسِدَthat we cause corruptionفِىinٱلْأَرْضِthe landوَمَاand notكُنَّاwe areسَٰرِقِينَthieves﴿٧٣﴾

Allah'a yemin ederiz ki memleketi ifsat etmeğe gelmediğimizi ve hırsız da olmadığımızı biliyorsunuz" dediler

قَالُوا۟They saidفَمَاThen whatجَزَٰٓؤُهُۥٓ(will be the) recompense (of) itإِنifكُنتُمْyou areكَٰذِبِينَliars﴿٧٤﴾

Yalancı iseniz, hırsızlığın cezası nedir?" dediler

قَالُوا۟They saidجَزَٰٓؤُهُۥIts recompenseمَن(is that one) whoوُجِدَit is foundفِىinرَحْلِهِۦhis bagفَهُوَthen heجَزَٰٓؤُهُۥ(will be) his recompenseكَذَٰلِكَThusنَجْزِى(do) we recompenseٱلظَّٰلِمِينَthe wrongdoers﴿٧٥﴾

Cezası, kimin yükünde bulunursa, ceza olarak ona el konulur; biz zalimleri böyle cezalandırırız" dediler

فَبَدَأَSo he beganبِأَوْعِيَتِهِمْwith their bagsقَبْلَbeforeوِعَآءِ(the) bagأَخِيهِ(of) his brotherثُمَّthenٱسْتَخْرَجَهَاhe brought it outمِنfromوِعَآءِ(the) bagأَخِيهِ(of) his brotherكَذَٰلِكَThusكِدْنَا(did) We planلِيُوسُفَfor YusufمَاHe could notكَانَHe could notلِيَأْخُذَtakeأَخَاهُhis brotherفِىbyدِينِthe lawٱلْمَلِكِ(of) the kingإِلَّآexceptأَنthatيَشَآءَAllah willedٱللَّهُAllah willedنَرْفَعُWe raiseدَرَجَٰتٍ(in) degreesمَّنwhomنَّشَآءُWe willوَفَوْقَbut overكُلِّeveryذِىpossessorعِلْمٍ(of) knowledgeعَلِيمٌ(is) the All-Knower﴿٧٦﴾

Yusuf kardeşinin yükünden önce onlarınkini aramaya başladı; sonra kardeşinin yükünden su kabını çıkardı. İşte biz Yusuf'a böyle bir plan kullanmasını vahyettik. Çünkü hükümdarın kanunlarına göre kardeşini alıkoyamazdı, meğer ki Allah dileye. Dilediğimizi derecelerle yükseltiriz. Her ilim sahibinden üstün bir bilen bulunur

قَالُوٓا۟They saidإِنIfيَسْرِقْhe steals فَقَدْthen verilyسَرَقَstoleأَخٌa brotherلَّهُۥof hisمِنbeforeقَبْلُbeforeفَأَسَرَّهَاBut Yusuf kept it secretيُوسُفُBut Yusuf kept it secretفِىwithinنَفْسِهِۦhimselfوَلَمْand (did) notيُبْدِهَاreveal itلَهُمْto themقَالَHe saidأَنتُمْYouشَرٌّ(are the) worseمَّكَانًا(in) positionوَٱللَّهُand Allahأَعْلَمُknows bestبِمَاof whatتَصِفُونَyou describe﴿٧٧﴾

Çalmışsa, daha önce kardeşi de çalmıştı" dediler. Yusuf bunu içinde sakladı, onlara açmadı. İçinden, "Durumunuz pek kötüdür; anlattığınızı Allah daha iyi bilir" dedi

قَالُوا۟They saidيَٰٓأَيُّهَاOٱلْعَزِيزُAzizإِنَّIndeedلَهُۥٓhe hasأَبًاa fatherشَيْخًاoldكَبِيرًا[great]فَخُذْso takeأَحَدَنَاone of usمَكَانَهُۥٓ(in) his placeإِنَّاIndeed, weنَرَىٰكَ[we] see youمِنَofٱلْمُحْسِنِينَthe good-doers﴿٧٨﴾

Kardeşleri: "Ey Vezir! Onun yaşlanmış, kocamış bir babası vardır. Bizden birini onun yerine al. Doğrusu biz senin iyi davrananlardan olduğunu görüyoruz" dediler

قَالَHe saidمَعَاذَAllah forbidٱللَّهِAllah forbidأَنthatنَّأْخُذَwe takeإِلَّاexceptمَن(one) whoوَجَدْنَاwe foundمَتَٰعَنَاour possessionعِندَهُۥٓwith himإِنَّآIndeed, weإِذًاthenلَّظَٰلِمُونَsurely (would be) wrongdoers﴿٧٩﴾

Maazallah! Biz, malımızı kimde bulmuşsak ancak onu alıkoruz, yoksa haksızlık etmiş oluruz" dedi

فَلَمَّاSo whenٱسْتَيْـَٔسُوا۟they despairedمِنْهُof himخَلَصُوا۟they secluded themselvesنَجِيًّا(in) private consultationقَالَSaidكَبِيرُهُمْthe eldest among themأَلَمْDo notتَعْلَمُوٓا۟you knowأَنَّthatأَبَاكُمْyour fatherقَدْhas takenأَخَذَhas takenعَلَيْكُمupon youمَّوْثِقًاa promiseمِّنَbyٱللَّهِAllahوَمِنand beforeقَبْلُand beforeمَاthatفَرَّطتُمْyou failedفِىconcerningيُوسُفَYusufفَلَنْSo neverأَبْرَحَwill I leaveٱلْأَرْضَthe landحَتَّىٰuntilيَأْذَنَpermitsلِىٓmeأَبِىٓmy fatherأَوْorيَحْكُمَAllah decidesٱللَّهُAllah decidesلِىfor meوَهُوَand Heخَيْرُ(is) the Bestٱلْحَٰكِمِينَ(of) the judges﴿٨٠﴾

Ümidsizliğe düşünce, konuşmak üzere bir kenara çekildiler. Büyükleri şöyle dedi: "Babanızın Allah'a karşı sizden bir söz aldığını, daha önce Yusuf meselesinde de ileri gittiğinizi bilmiyor musunuz? Artık babam bana izin verene veya Allah hakkımda hüküm verene kadar ki O, hükmedenlerin en iyisidir bu yerden ayrılmayacağım. Siz dönün, babanıza gidin ve deyin ki: Ey Babamız! Senin oğlun hırsızlık yaptı, bu bildiğimizden başka bir şey görmedik; görülmeyeni de bilmeyiz; bulunduğumuz kasabanın halkına ve beraberinde olduğumuz kervana da sorabilirsin; biz şüphesiz doğru söylüyoruz